Giải thích các Phong cách Phòng thủ tiêu biểu trong Quyền Anh

Giải thích các Phong cách Phòng thủ tiêu biểu trong Quyền Anh (Thời gian đọc 15 phút)

Tập Trung Và Bộ Pháp (FootWork)

Bộ Pháp giúp võ sĩ an toàn bằng cách thay đổi nơi diễn ra các pha trao đổi đòn. Thay vì hứng chịu các cú đấm, võ sĩ bước ra ngoài tầm đánh, xoay trụ hoặc di chuyển vòng quanh để thiết lập lại góc độ. Một bước lùi ngắn có thể khiến cú jab của đối thủ bắn hụt, và một bước xoay nhanh có thể buộc đối thủ phải xoay người trước khi tung đòn tiếp theo. Bởi vì bàn chân di chuyển trước, nên tay không phải đỡ nhiều. Ben Whitaker cho thấy chỉ riêng các động tác di chuyển cũng có thể kiểm soát nhịp độ của một trận đấu. Trong những trận đấu chuyên nghiệp đầu sự nghiệp, anh hiếm khi đứng yên trước mặt đối thủ sau khi tung đòn. Anh sẽ bước sang một bên hoặc di chuyển vòng ra xa, buộc họ phải xoay người trước khi có thể đấm trả. Các động tác di chuyển liên tục đó khiến đối thủ khó đặt chân vững, đồng thời giúp Whitaker kiểm soát khoảng cách mà không cần phải đỡ (block) thường xuyên. Trong trận đấu với Oscar Valdez với Stevenson vào tháng 4 năm 2022 tại Las Vegas, vì Stevenson kiểm soát được khoảng không giữa họ, anh có thể nhìn thấy các cú đấm sớm hơn và né tránh chúng mà không cần di chuyển quá lớn. Các động tác chân đòi hỏi nhiều thể lực, và nếu đôi chân chậm lại, việc bạn bị dồn vào dây đòn sẽ dễ dàng hơn.

Nhưng khi thời điểm được giữ sắc bén và căn chính xác, khả năng di chuyển mạnh mẽ sẽ giúp bạn hạn chế tần suất phải đỡ (Block), Block vẫn có thể gây sát thương cho bạn và khiến bạn chở nên khá bị động trong một vài trường hợp.

Di chuyển đầu (Head movement)

Di chuyển đầu giữ cho võ sĩ an toàn trong khi vẫn đứng đủ gần để tung đòn. Thay vì bước lùi, ngồi xổm (dips), võ sĩ nghiêng người (slip), lăn vai (roll) hoặc ngả người (pull) ra ngoài đường đi của các cú đấm tới. Một động tác xoay nhẹ vai có thể khiến cú jab trượt chỉ vài cm [1 inch = 2,54 cm], và một động tác lăn vai dưới cú móc giúp đầu không nằm trên đường trung tâm đồng thời tạo thế phản đòn. Bởi vì võ sĩ vẫn ở trong tầm đánh, di chuyển đầu thường được kết nối trực tiếp với tấn công. Mỗi lần nghiêng hoặc ngả người đều tạo ra một khoảng trống để đáp trả (phản công) ngay lập tức. Canelo Alvarez kết hợp di chuyển đầu tinh tế vào hàng phòng ngự của mình, ngay cả khi đứng yên tại chỗ. Mike Tyson xây dựng phần lớn thành công ban đầu của mình dựa trên khả năng di chuyển liên tục của phần thân trên. Trong thời kỳ thăng tiến vào cuối những năm 1980, anh di chuyển đầu qua lại khi bước tới, né jabs và lăn vai (roll) dưới các cú móc (Hook) trước khi tung ra những đòn phối hợp ngắn. Trong trận đấu với Trevor Bourbick vào tháng 11 năm 1986 tại Las Vegas, Tyson liên tục né đòn khi tiến vào bên trong (cận chiến), điều này cho phép anh thu hẹp khoảng cách mà không bị trúng đòn rõ ràng. Khả năng di chuyển đó giúp anh giữ thăng bằng và ở vị trí để tung đòn uy lực ở cự ly gần. Di chuyển đầu đòi hỏi thời điểm chính xác vì võ sĩ vẫn ở trong tầm đấm. Nếu nhịp điệu của bạn bị chệch nhịp, bạn sẽ vẫn bị đánh trúng. Nhưng khi thời điểm chính xác với mức rủi ro lớn nhưng phần thưởng cao, nghiêng trượt và lăn vai cho phép võ sĩ tránh sát thương trong khi vẫn giữ vị trí để phản đòn.

Phòng thủ cao tay (High Guard)

Phòng thủ cao tay là cách phổ biến nhất võ sĩ bảo vệ bản thân. Cả hai găng tay giữ cao gần thái dương, khuỷu tay ép sát vào xương sườn, để đầu và thân được che chắn cùng lúc. Khi các đòn đấm thẳng tới từ giữa, hai găng tay khép lại để bắt và đỡ đòn. Các cú móc đổ vào cẳng tay hoặc được đỡ bằng khuỷu tay với một động tác xoay nhẹ vai. Bởi vì hai tay đã ở đúng vị trí, võ sĩ không cần những phản ứng lớn để giữ an toàn, đó là lý do tại sao thế phòng thủ này xuất hiện nhiều nhất khi các pha trao đổi đòn gần và nhanh. Canelo Alvarez trải qua những khoảng thời gian dài trong trận đấu khi chiến đấu sau một thế phòng thủ chặt chẽ cao tay, đặc biệt khi đối thủ cố gắng đẩy lùi anh. Trong trận đầu tiên với Gennady Golovkin vào tháng 9 năm 2017, Golovkin liên tục tung jab và theo sau bằng các đòn phối hợp ngắn. Nhiều cú đấm đó trúng vào găng tay và cánh tay của Canelo thay vì trúng đích rõ ràng. Sau khi đỡ, Canelo sẽ bước ra ngoài hoặc tung một đòn phản công ngắn vào thân. Thế phòng thủ giúp anh giữ bình tĩnh dưới áp lực mà không phải lùi bước. Artur Betterbev giữ găng tay của mình cũng cao tương tự, nhưng anh tiếp tục bước tới trong khi các cú đấm đổ vào cánh tay mình. Vào tháng 1 năm 2024 trước Callum Smith, Smith mở đầu trận đấu bằng các đòn phối hợp dài. Betterbev giữ thế phòng thủ chặt chẽ, bước qua các cú đấm, và dần dần đẩy trận đấu vào cự ly gần. Khi đã vào bên trong, anh có thể để tay tung ra những cú hook và đòn móc dưới ngắn (uppercut ngắn) mà không bị trúng đòn rõ ràng trên đường vào. Với cả hai găng tay giữ cao, di chuyển sang ngang có thể chậm hơn, và khó nhìn thấy các cú đấm từ góc rộng hơn. Dù vậy, phòng thủ cao vẫn là lựa chọn an toàn nhất trong các pha trao đổi đòn ác liệt vì nó bảo vệ mọi thứ trong khi võ sĩ giữ vững vị trí.

Thế thủ Philly Shell

Thế thủ Philly xoay người hơi sang một bên với vai trước nâng lên và tay sau gần cằm. Tay trước để thấp hơn, sẵn sàng để bắt (Catch) hoặc đỡ hoặc làm lệch hướng các cú đấm. Các cú jab có thể được hóa giải bằng tay sau hoặc né ra ngoài. Các cú đấm thẳng tay phải được hứng bằng vai trước thông qua việc lăn/ xoay thân trên, điều này làm giảm lực tác động và tạo ra cơ hội cho các đòn phản công. Các cú móc được xử lý bằng cách ngả người ra sau (Pull), gập người ở thắt lưng (Dip), hoặc đưa tay sau sang ngang (Block). Bởi vì tư thế đứng là góc cạnh, ít phần thân lộ ra hơn, nhưng phần đầu không được che chắn hoàn toàn, vì vậy thời điểm phải thật chính xác. Terrence Crawford chuyển vào thế phòng thủ này khi anh đã nắm được nhịp độ của đối thủ. Vào tháng 7 năm 2023 trước Errol Spence Jr., anh đã trải qua những khoảng thời gian dài bắt các cú jab bằng tay sau và lăn vai hứng các đòn tay phải trước khi tung ra những đòn phản công thẳng. Tay trước thấp hơn giúp anh có tầm nhìn rõ ràng về các cú đấm tới, và mỗi lần lăn vai tự nhiên đặt chân anh vào vị trí tấn công. Floyd Mayweather là ví dụ lâu dài rõ ràng nhất về thế phòng thủ này hoạt động ở cấp độ cao nhất, trong trận đấu với Canelo Alvarez vào tháng 9 năm 2013. Anh liên tục để các cú đấm trúng vào vai hoặc lướt qua găng tay của mình, sau đó đáp trả bằng những đòn tay phải ngắn xuyên vào giữa guard của Canelo. Khả năng thăng bằng của anh vẫn giữ ở trung tâm, vì vậy ngay cả khi ngả người hoặc lăn vai, anh luôn ở vị trí để đấm trả. Trận đấu của Ryan Garcia với Devin Haney vào tháng 4 năm 2024 đã cho thấy thế phòng thủ này có thể trông lúng túng đến mức nào khi thực hiện sai. Garcia đã trải qua những khoảng thời gian cố gắng ngả người ra xa và lăn vai né đòn, nhưng anh thường xoay người quá nhiều, để lộ lưng và mất tư thế. Thay vì giữ thăng bằng, anh kết thúc ở ngoài tầm và không thể phản đòn. Thế phòng thủ này chỉ hiệu quả khi vai, chân và thời điểm kết nối với nhau. Nếu không có điều đó, nó để lại các khoảng trống cho đối phương thay vì khép chúng lại.

Thế phòng thủ dài (Long Guard)

Phòng thủ dài giữ tay trước duỗi ra phía trước cơ thể trong khi tay sau vẫn gần cằm. Tay duỗi ra hoạt động như một rào cản, chiếm lấy không gian, đo khoảng cách đối thủ và làm gián đoạn nhịp điệu của họ trước khi các cú đấm phát triển toàn phần. Các cú jab và đấm tay phải có thể bị làm chậm hoặc chệch hướng bởi tay trước, trong khi tay sau sẵn sàng bắt bất cứ thứ gì xuyên qua. Bởi vì cánh tay đã duỗi ra, nó cũng giúp kiểm soát khoảng cách, gây khó khăn cho đối thủ khi muốn bước vào mà không bị cảm nhận trước. Alexander Usyk sử dụng thế phòng thủ dài liên tục để quản lý tầm đánh, đặc biệt là trước những đối thủ to lớn hơn. Trong trận đấu đầu tiên với Anthony Joshua vào tháng 9 năm 2021 tại London, Usyk thường đặt tay trước lên găng tay hoặc ngực của Joshua khi Joshua cố gắng bước tới. Động tác chạm đó làm gián đoạn thời điểm của Joshua và cho Usyk thời gian để xoay trụ ra một góc mới. Bàn tay duỗi ra không chỉ mang tính tấn công, nó còn giúp anh định đoạt nơi diễn ra các pha trao đổi đòn. Dmitri Bivol dựa vào cùng ý tưởng đó khi anh chiến đấu ở tầm trung đến dài. Vào tháng 5 năm 2022 trước Canelo Alvarez tại Las Vegas, Bivol liên tục giữ tay trước của mình ở phía trước, bắt các cú jab và ngăn Canelo thu hẹp khoảng cách một cách gọn gàng. Khi Canelo cố gắng bước vào với các đòn phối hợp, anh phải luồn lách qua cái khung đó trước, điều này làm chậm đợt tấn công và cho phép Bivol sắp xếp lại chân trước khi tung đòn trả. Giữ tay trước duỗi ra trong thời gian dài có thể gây mệt mỏi, và nó khiến cơ thể lộ ra nhiều hơn nếu đối thủ luồn vào nhanh chóng. Nhưng khi được tính đúng thời điểm, thế phòng thủ dài khiến đối thủ khó vào tầm đánh và sẽ liên tục bị hành hạ bới các đòn thẳng bắn ra từ ngoài cự ly.

Parrying (Gạt đòn)

Hóa giải đòn/ Làm lệch hướng/ Gạt đòn là một hành động phòng thủ nhỏ, trong đó một cú đấm được làm chệch hướng thay vì bị chặn lại. Thay vì hứng chịu lực tác động lên găng tay, võ sĩ chạm hoặc dẫn dắt cú đấm ra khỏi quỹ đạo của nó bằng một chuyển động tay ngắn. Phiên bản phổ biến nhất là gạt đòn jab, nơi tay sau đẩy nhẹ tay trước của đối thủ sang một bên (động tác gạt ở cuối chuyển động của đòn đánh đối phương). Bởi vì chuyển động ngắn, võ sĩ giữ thăng bằng và sẵn sàng phản công ngay lập tức. Hóa giải đòn hoạt động tốt nhất ở tầm trung, nơi có đủ không gian để nhìn rõ cú đấm nhưng vẫn đủ gần để đáp trả. Terrence Crawford sử dụng hóa giải đòn như một phần trong khả năng kiểm soát thời điểm của mình sau khi đã ổn định trong trận đấu. Vào tháng 7 năm 2023 trước Errol Spence Jr., Crawford liên tục bắt hoặc gạt sang một bên cú jab của Spence bằng tay sau. Mỗi lần hóa giải đòn khiến Spence hơi mất vị trí, điều này mở ra hành lang cho cú đấm thẳng tay trái của Crawford. Chuyển động rất tinh tế, nhưng nó phá vỡ nhịp điệu của Spence và làm cho các đợt tấn công của anh trở nên khó đoán hơn. Pernel Whitaker đã cho thấy hóa giải đòn có thể hiệu quả như thế nào khi kết hợp với phản xạ và khả năng định vị vị trí đánh. Trong trận đấu năm 1993 với Julio Cesar Chavez tại San Antonio, Whitaker thường xuyên hóa giải các cú jab bằng những cái chạm tay nhanh thay vì che chắn. Những động tác làm chệch hướng nhỏ đó giữ anh trong tầm đánh mà không phải hứng chịu các đòn rõ ràng, và chúng cho phép anh phản đòn mà không cần sắp xếp lại tư thế. Trước những đối thủ thường xuyên đấm mồi (đòn giả, nhử, fenit) nó có thể rủi ro nếu võ sĩ phản ứng quá sớm. Tuy nhiên, khi thực hiện tốt, đây là một trong những cách phòng thủ gọn gàng nhất vì nó giữ cho võ sĩ thăng bằng và sẵn sàng tung đòn.

Ôm ghì (Clinching)

Ôm ghì (quàng tay) xảy ra khi một võ sĩ khóa chặt đối thủ của mình để ngăn các cú đấm được tung ra một cách gọn gàng. Thay vì bước lùi hoặc đỡ, võ sĩ đóng khoảng cách và quàng một cánh tay quanh vai hoặc cánh tay của đối thủ, buộc trọng tài phải can thiệp hoặc pha hành động phải làm lại. Điều này phổ biến nhất sau khi võ sĩ kết thúc một đòn phối hợp (Combo) hoặc khi họ cảm thấy đối thủ đang tạo đà để tiến tới. Mục tiêu rất đơn giản: làm chậm nhịp độ và loại bỏ không gian để các cú đấm không thể trúng đích với toàn bộ sức mạnh. Tyson Fury sử dụng động tác ôm ghì (quàng tay) như một phần trong khả năng kiểm soát khoảng cách của mình, đặc biệt trước các võ sĩ thấp hơn đang cố gắng làm việc ở cự ly gần. Trong trận tái đấu với Deontay Wilder vào tháng 2 năm 2020 tại Las Vegas, Fury liên tục ôm ghì dựa và dồn trọng lượng cơ thể lên Wilder ở cự ly gần. Bằng cách khóa chặt Wilder và buộc anh phải gánh trọng lượng đó, Fury đã hạn chế khả năng của Wilder trong việc đặt chân vững để tung các đòn uy lực. Mỗi lần ôm ghì (quàng tay) đều phá vỡ nhịp điệu và khiến trận đấu diễn ra theo nhịp độ của Fury. Isaac Cruz sử dụng động tác ôm ghì (quàng tay) một cách cô đọng hơn trong các pha trao đổi đòn ở cự ly gần. Khi đối thủ cố gắng tạo không gian sau khi tung đòn, Cruz thường bước vào và khóa chặt cánh tay trong một thời gian ngắn trước khi làm lại. Trong trận đấu với Romero vào tháng 3 năm 2024 tại Las Vegas, Cruz sẽ nhanh chóng đóng khoảng cách sau các pha trao đổi, buộc phải có những khoảng nghỉ ngắn khiến Romero không thể thực hiện các đòn phối hợp dài hơn. Động tác ôm ghì (quàng tay) cho phép Cruz ở gần mà không cho đối thủ thời gian để xây dựng tấn công. Ôm ghì làm chậm hành động và có thể gây khó chịu cho đối thủ. Khi được sử dụng đúng lúc, nó phá vỡ đà và làm lại pha trao đổi đòn.

Tạo áp lực để phòng thủ

Phòng thủ bằng áp lực xảy ra khi một võ sĩ giảm thiểu các đòn tấn công từ đối thủ bằng cách chủ động đứng trước và giữ khoảng cách gần. Thay vì bước lùi hoặc chờ đỡ, võ sĩ di chuyển lên phía trước đằng sau những cú đấm nặng. Đối thủ có ít không gian để đặt chân vững, điều này hạn chế các cú đấm rõ ràng. Khi khoảng cách được giữ ngắn, các đòn phối hợp dài trở nên khó tung ra hơn. Bản thân áp lực trở thành hàng phòng ngự. Artur Beterbiev thể hiện điều này một cách rõ ràng. Vào tháng 1 năm 2024 trước Callum Smith tại Thành phố Quebec, Beterbiev bước lên phía trước sau một thế phòng thủ chặt chẽ và những cú jab ngắn. Smith cố gắng tạo không gian cho các cú đấm dài hơn, nhưng Artur Beterbiev liên tục đóng khoảng cách. Bởi vì khoảng cách được giữ ngắn, các đòn của Smith thường trúng vào cánh tay hoặc mất thăng bằng. Áp lực tiến lên đã làm giảm số lượng đòn rõ ràng mà Beterbiev phải đỡ. Phòng thủ bằng áp lực đòi hỏi thể lực vì võ sĩ phải liên tục di chuyển về phía trước không ngừng nghỉ. Nếu chuyển động tiến lên chậm lại, đối thủ có thể làm lại và giành lại quyền kiểm soát khoảng cách. Tuy nhiên, khi được duy trì đúng cách, áp lực liên tục buộc đối thủ phải phản ứng và giúp ta có lợi thể cả về phòng thủ lẫn tấn công.

Phòng thủ thấp tay (Low Guard)

Phòng thủ hạ thấp tay là khi một võ sĩ giữ tay của mình ngang thắt lưng thay vì bảo vệ đầu bằng một thế vỏ chặt chẽ. Bởi vì găng tay không che mặt, phòng thủ dựa vào khả năng căn thời gian (Timing) phản ứng (Reflex) và chuyển động của phần thân trên. Các cú jab và đấm thẳng được né bằng cách ngả người ra sau hoặc nghiêng người ra ngoài quỹ đạo của cú đấm, trong khi các cú móc được phòng thủ bằng cách lăn vai (Roll). Vị trí tay thấp hơn cũng giúp cánh tay thả lỏng, điều này có thể làm cho các cú đấm nhanh hơn, nhưng nó để lại khá nhiều rủi ro nếu thời điểm không chính xác. Teofimo Lopez thường chiến đấu với tay trước thấp trong khi đọc nhịp điệu của đối thủ. Trong trận đấu với George Kambosos Jr. vào tháng 11 năm 2021 tại New York, Lopez đã liên tục ngả người ra ngoài tầm jab với hai tay thả lỏng, tìm cách phản công khi Kambosos bước vào. Khi thời điểm chính xác, anh có thể tung đòn nhanh chóng mà không cần sắp xếp lại tay trước. Nhưng thế phòng thủ thấp cũng đồng nghĩa với việc anh phải hứng chịu những đòn rõ ràng (đòn sạch) khi ước lượng sai khoảng cách, cho thấy nó phụ thuộc vào độ chính xác như thế nào. Prince Nasim Hamemed đã xây dựng phong cách của mình dựa trên phản xạ và chuyển động từ vị trí tay thấp. Trong trận đấu với Kevin Kelly vào tháng 4 năm 1997 tại New York, Hamemed liên tục ngả người ra xa các cú đấm và đưa tay lên chỉ vào khoảnh khắc cuối cùng để phản đòn. Sự thăng bằng và tốc độ phản ứng của anh cho phép anh luôn khó đoán ngay cả khi chấp nhận rủi ro mà một thế phòng thủ chặt chẽ hơn sẽ tránh được. Với tay thấp, tầm nhìn rõ ràng và có thể tung đòn phản công nhanh chóng. Nhưng hàng phòng ngự gần như hoàn toàn phụ thuộc vào khả năng căn thời điểm và phản xạ tuyệt vời.

Thế Phòng thủ chéo tay (Cross Guard)

Thế Phòng thủ chéo tay thời nay không còn được sử dụng nhiều nữa, nhưng nó đã được sử dụng bởi một số võ sĩ hạng nặng huyền thoại nhất. Nó đặt cả hai cẳng tay bắt chéo qua phía trước mặt với các găng tay nằm trên má đối diện. Thay vì giữ tay cao và tách rời, cánh tay chồng lên nhau, tạo thành một tấm khiên hấp thụ các đòn đấm thẳng và đòn móc trên cẳng tay. Bởi vì khuỷu tay giữ sát cơ thể, nó cũng bảo vệ xương sườn trong khi võ sĩ chờ đợi khoảng trống. Ken Norton đã sử dụng thế phòng thủ này trong suốt các trận đấu của ông với Muhammad Ali vào những năm 1970. Khi Ali tung jab, Norton thường hứng cú đấm bằng cẳng tay của mình, giữ cho đầu được bảo vệ trong khi từ từ tiến lên. Cánh tay bắt chéo đã hạn chế những hướng đấm thẳng thông thường của Ali, buộc ông phải điều chỉnh nhịp điệu và vị trí tung đòn. Sau đó Norton sẽ đáp trả bằng những đòn phản công ngắn khi đã vào trong tầm đánh. George Foreman đã mang thế phòng thủ chéo tay trở lại trong thời gian trở lại sàn đấu vào những năm 1990. Vào tháng 11 năm 1994 trước Michael Moore tại Las Vegas, Foreman đã đã sử dụng đặc biệt hiệu quả thế thủ này, để các đòn phối hợp đổ vào cánh tay mình trong khi anh từ từ tiến đến gần hơn. Thế phòng thủ cho phép anh kiên nhẫn mà không phải hứng chịu các đòn rõ ràng cho đến khi anh tìm thấy khoảng trống để kết thúc trận đấu bằng một đòn tay phải ở hiệp thứ 10. Và trở thành nhà vô địch hạng nặng lớn tuổi nhất trong lịch sử môn thể thao này (46 tuổi).

Cảm ơn đã theo dõi.